Umlando ngesibongo sakwaMolefe
Abantu bakwaMolefe bangabeSuthu abangabaTlokwa.AbeSuthu bahlukaniswe izigatshana,kukhona abaKgatla,abaHurutsi,abaKwena,abaFokeng nabanye abaningi .Bonke abeSuthu baphuma kuBafokeng.AbaTlokwa baphuma kubaKgatla nabo abaKgatla bephuma kubaHurutsi,abaHurutsi bephuma kubaFokeng.Isibongo sakwaMolefe saqambeka ngoMolefe indodana ka Mokhalaka kaSikhukhune(hhayi owabaPedi ngoba owabaPedi wayezalwa nguSikwata kaThulare). Zintathu izindlu zakwaMolefe,kukhona indlu ka Molatoti etholakala esifundazweni saseFlestasta,kukhona indlu ka Sebedi nokuyindlu yoMolefe abaseNatali,bese kuba khona indlu ka Sebidinyane etholakala lena koMahikeng naseBotswana imbala.UMolefe wazala uMolatoti,uSebidi noSebidinyane.USebidi wazala uMakoro owazala uMatonosi owazala uMotwensi owazala uMokotjo owazala uSekonyela(uSigonyela wodumo lwamasongo kaSigonyela).Ngesikhathi sokubusa kweSilo uShaka lesi sizwe sakwaMolefe sasikade sizinze endaweni eyaziwa manje ngokuthi kuseNtabazwe(Harismith)singabahlobo abakhulu besizwe sakwaHadebe ababezinze eTilehe(Utrecht)bebuswa inkosi uMpangazitha .Ngaleso sikhathi abakwaMolefe babebuswa uMantantisi unina kaSigonyela oyebambele indodana yakhe uSigonyela eyabe isakhula . Kwathi ngokuhamba kwesikhathi baphela ubungane phakathi kwabakwaMolefe nabakwaHadebe,kwaqubuka impi enkulu lapho lezi zizwe ezimbili zashayana zaze zabukana,kwangabikho egoba uphondo.Kwathi ngesikhathi sekubusa inkosi uSigonyela abaTlokwa baphikelela eTilehe lapho bafike baqola izinkomo zenkosi uLangalibalele kaMpangazitha baziqhuba babheka ezweni labo eNtabazwe.Ngaleso sikhathi kwaZulu kwasekubusa iSilo uDingane esathukuthela sathelwa ngamanzi ngenkathi sizwa ngokuqolwa kwezinkomo zamaHlubi.Yathi isathukuthele iNdudumo yaseMgungundlovu kwaqhamuka amabhunu ayeholwa nguPiet Ritief nawo ehamba eqola izinkomo zabantu bakwaZulu.UPiti nethimba lakhe bagcina bethembise iSilo uDingane ukuthi bona babezozilanda izinkomo enkosini uSigonyela .Ngempela iSilo uDingane savuma ukuba bazilande izinkomo oPiti.Ekufikeni kwabo enkosini uSigonyela bafika bephethe ozankosi abafika bakhohlisa ngabo inkosi yabaTlokwa bathi kwakungamasongo okuhlotshiswa ngawo izihlakala.Baqhubeka bacela ukuba bayikhombise lawo masongo ukuthi ahlala kanjani esihlakaleni.Ngempela yavuma inkosi yabaTlokwa ayibopha amabhunu ngozankosi maqede athi ayikhombe izinkomo ezaziqolwe enkosini yamaHlubi.Ngempela yazikhomba inkosi yabaTlokwa,amabhunu ayidedela angayisa kuMbomboshe kodwa izinkomo aziqhuba aya nazo kwaZulu ayozethula kuMbomboshe omnyama.UPiti nethimba lakhe kwathi ngokuhamba kwesikhathi babulawa iSilo uDingane.Kusuke kushiwo yena uPiti ezibongweni zeSilo uDingane uma kuthiwa ‘iHwanqa eladla amanye amahwanqa ngoba lidle uPiti kwabaseMgungundlovu”.UMgungundlovu okukhulunywa ngawo ezibongweni yiMalizibheki nokwabe kuyisigodlo samabhunu futhi unegama elifanayo noweSilo uDingane,oweSilo sakithi wona wawakhe eShowe,eNdlayangubo. Kwathi ngemuva kokukhothama kweSilo uDingane abantu bakwaMolefe basuswa eNtabazwe besuswa ngamaNgisi ayobakhisa kwaNobamba [Weenen],ngaleso sikhathi abakwaMolefe basebebuswa inkosi uMbunda kaSigonyela.
Inkosi uSigonyela yazala inkosi uMbunda eyazala inkosi uHlubi.
Inkosi uHlubi yazala inkosi uIsaac eyabusa isizwe sakwaMolefe ngenkathi sesakhe eSinquthu,esigodlweni sayo saseMafihleng
Inkosi uIsaac yazala inkosi uElphas eyezala inkosi uBokang Kgaudise Mofefe okuyiyina ephethe manje
Izibongo ezihlobene nesakwaMolefe
Mmotha
Tsotetsi
Mokotjo
Lebasa
Makoro
Nezinye
Izithakazelo zakwaMolefe
Sigonyela
Mbunda
Kgawudise
Kwanuka ifutha kungahlatshiwe
Kodwa mhla kuhlatshiwe alinukeÂ
Â
Kulobe INtungwa lasenhla kwaSokhumalo
