Incazelo ngoMwelela kweliphesheya (Tulbaghia ludwigiana)

 

UMwelela kweliphesheya.

Incazelo ngoMwelela kweliphesheya  (Tulbaghia ludwigiana)

Nina bakaSingquma kakhulumi kanamlomo ,akanjengoDlondlwane lwakithi kwaBulawayo ,lona olwaqed’umuzi ngokunkenkeza!UVezi kofa abantu kosala izibongo izona ezosala zibadabula izona ezosala zibalilela emanxiweni.Ngethemba basaphila abeSilo.Esithombeni uMwelela kweliphesheya induku yamaSoka.UMwelela yisimila esimila endle,esimise okukaAnyanisi. Lo muthi udume kakhulu ngeloMwelela kwephesheya, lelo yigama obizwa ngalo ngesiZulu.UMwelela ubizwa nge Tulbaghia ludwigiana ngeBotanical name  .NgesiSuthu saseNingizimu kuthiwa uMoelela.

Yini umsebenzi woMwelela 

Lona wumuthi omkhulu emithini ethunywayo,iSikhafulo sisuke singaphelele uma ungekho uMwelela,aMabutho asuke engaphelela uma ungekho uMwelela.Lona wumuthi oselokhu wasetshenziswa kusukela endulo ngezikhathi zoKhokho bethu eNdulo. Kuthiwa nezinyanga zeZilo zaseNdulo zaziwusebenzisa lo muthi,zazibopha ngawo izitha ngaphambi kukuba kulwe impi.Namasoka akuqala ayayisebenzisa kakhulu le Nduku, aphosa ngawo intombi.ISikhafulo esihle lesi..Awusebenzisi uwodwa,awuthaka neminye imithi. Kahle -hle lo muthi muhle uma uqhathwe neNqe kanye neSibhaha .INqe yile nyoni ebuye yaziwe ngokuthi yiZwangomoya.Phela iNqe lindiza lize liyofika ezweni elikude lifuna inyama, liwele nemifula . UMwelela uwuMathunywa afike qathatha,uMathunywa ongajiki endleleni. Abantu bakwaZulu bathi uma sebewubongela bawubongele ngokuthi “WuMwelela kwelephesheya, omzaca okhuza amaNgwane”.Ngisho noma kungathiwa intombi ihlala phesheya kwezilwandle, kodwa uma uyifase kahle ngoMwelela , uyozwa ngayo isikushayela , inombolo yakho iyoyifuna ize iyithole.Lena yinkunzi nina beSilo,engena naseMabuthweni athunywayo , athunywa ukuyogadla , athunywa ukuyophindisa izigadlo, athunywa nokuyilanda izikweletu.Ugijima kakhulu neSibhaha kanye neZwangomoya.AmaSoka anamuhla nawo awuthwele ngeQoma lomuthi , aze aphalaze nangawo,awuthaka endukwini emhlophe.Kahle -hle wona uwumuthi weZikhafulo  naMabutho lona .Lo muthi uMwelela ubuye ungene nakwezokubethela umuzi, uyintelezi . Ekubetheleni bawuthaka neNgududu, uGebeleweni kanye nezinye.Uyangena naseNdukwini echela igceke , exosha nokivika imimoya emibi.Baqhatha kakhulu neShaladilezinyoka,uMathithibala,uMayime,uGebeleweni kanye neminye . Lona wumuthi ongahluphi okutholakala.Uthe chithi saka izwe lonke.Uyatsheleka nokutshaleka.Uma unendawo noma iNgadi ongawutshala kuyo, ungawutshala uzenzele imali ngokuwudayisa.Ake ngime lapho nina baka Khawuleza Nkume ka Ndaba uyoyifica imizi emaphethelweni , ngeyawo Ndlela ka Sompsi , ngeyawo Dambuza ka Ntombela.

Ngena kuYou Tube wethu osihloko sithi “Kholo Khumalo TV” uthole olunye ulwazi ngekhambi

 

 

 

 

 

Tags:
Umbhali: Bongukholo Khumalo