Izibongo zeLembe ezithinta abakwaNgcobo

UEnzokuhle Ngcomo,uMlingisi.

Izibongo zeLembe ezithinta abakwaNgcobo

Nina abeGwalagwala likaMenzi elisuke eNtumeni kwabhej’iShowe kwabhej’iNdulinde kwaze kwaya kwabheja noLwandle noThukela(iSilo sakithi oNdini leso iSilo uCetshwayo).Esithombeni umfowethu uKwenzokuhle Ngcobo(Kwenzo Ngcobo) onguMlingisi.Nina beSilo ake sibheke ukuhlasela kweSilo uShaka sihlasela aManyuswa.

1.”Ubhiyoze kuNomangci phezulu,eyakunqamul’umbango wakwaNyuswa.Kwakungabangwa nalutho kwaNyuswa,kwakubangwa izinhlakuva emanxiweni”..

-Inkosi uMapholoba yakhothama isikhule kakhulu isidla inyama egayiwe njengoMcaba.Kwathi kudlule isikhashana ikhothame kwathomana nenkosana yayo uMiswayo owayezalwa ebukhosini baseMbo,kwaMkhize.Okwalandela lapho kwaba umbango omkhulu phakathi kwamadoda enkosi uMapholoba oSihayo noMgabhi.Lowo mbango waba mkhulu impela kangangokuthi kwathathelwana izikhali kwaliwa impi enkulu.Ngaleso sikhathi iLembe laselaqalile ukwakha uZulu,yayisikhotheme nenkosi yaBathethwa inkosi uDingiswayo.Lowo mbango wamadodana enkosi uMapholoba wanqanyulwa yilona iLembe.Kuthiwa labizela oSihayo noMgabhi esigodlweni salo kwaBulawayo lathi mabeze nabalandeli babo,labayalela nokuthi bavunule banconse.Kuthiwa bathi uma befika kwaBulawayo iLembe labahlalisa phansi labayalela ukuba baklele umkhumbi.Kuthiwa iLembe lathi makulandwe inja yalo.Yathi uma isilandiwe inja yahamba inuka abantu ngamunye ngamunye umkhumbi wonke.Yafika kuMgabhi yamnuka,yedlulela phambili.Nabalandeli bakaSihayo nabo yabanuka,ithe uma ifika kuye uSihayo yafika yalala phansi phambi kwakhe ,yangabe isaqhubeka.Leso senzo senja iLembe lasihumusha ngokuthi uSihayo nguyena okwakufanele abe yinkosi yabakwaNgcobo.Wahlala kanjalo-ke uSihayo esihlalweni sobukhosi.UNomangci lona ovela kulezi zibongo intaba eseNkandla.Wathi uma esebekiwe uSihayo iLembe lakhipha umyalelo owawuthi makubulawe uMgabhi ngokubanga ubukhosi okungebona obakhe.USihayo wazilahla inyandana eSilweni uShaka wamuncengela umnawakhe,wacela iLembe ukuba limuxolele,ubebanga nje ubukhosi,ubengazi ukuthi lokho kuyoholela ekutheni alahlekelwe impilo yakho.Lehlela ngezansi iLembe lamuxolela uMgabhi.Kwahamba kwahamba uMgabhi wakhokhoba waya kwaBulawayo wayonyundela umnewabo uSihayo wathi wayethakatha iLembe.USihayo wayeqokwe yiLembe ukuba alethele iLembe ugwayi.UMgabhi wakhokhoba waya kwaBulawayo wayonyundela umnewabo eSilweni uShaka wathi lowo gwayi uSihayo wayeqale agezele kuwo ukuze athathe amandla eSilo uShaka.Kuthiwa iLembe lamkholwa uMgabhi lathukuthela lathelwa ngamanzi laphaka impi yayohlasela uSihayo.Yaqala lapho-ke indaba yokuhlaselwa kwabakwaNyuswa.ILembe layiphaka ngempela impi yayohlasela inkosi uSihayo.Kuleyompi wasala enkundleni okaMapholoba esizibeni kwaNabane oThukela.Umuntu wakwaNgcobo uma efunga ethi “Ngiyifunge inkosi isoThukela”usuke esho yona inkosi uSihayo.Kwathi ngemuva kokubulawa kwenkosi uSihayo aManyuswa ahlakazeka kakhulu ngoba eminyakeni yama1840s sithola inkosana yenkosi uSihayo uDubuyana seyakhe umuzi wayo ngasoThongathi.

2.UShaka ufunyanis’izilwane zizimbili,zihlangane phakathi kweNsuze noThukela.Izilwane kuwuThondolozi noSihayo.Wafike waphons’iHawu zehlukana’

-UThondolozi ka Tayi lona naye wayengowakhona kwaNgcobo engoweNdlu yaseLangeni.Naye wahlaselwa iSilo uShaka wasala enkundleni kwathi abantu bakhe babelekela esizweni sakwaNgubane wayokhosela khona.Kuthe besahlezi kwaNgubane babuye bagwazwa ngamabutho aMabomvu kwafa izinsizwa eziningi,abanye baphulukundlela babaleka baphikelela kwaMchunu enkosini uMacingwane.Kuthe uma beseSinyambuzi ukhalo olusuka kwaNtunjambili izulu lakhithika kwafa abantwana bakaTayi abaningi kakhulu ngenxa yamakhaza.Nalokho kiuyavela ezibongweni zeLembe uma kuthiwa “Odabule emantanjeni abantabakaTayi,ebebegodola beya kuMacingwane eNgonyameni”.

3.Nenkosi uMnguni ka Khuzwayo yabakwaNgidi nayo yahlaselwa iSilo uShaka.Phela abantu bakwaNgidi nabo bayingxenye yabakwaNgcobo.Inkosi uDube ka Silwane yaseMaqadini yona yahlasekwa iSilo uDingane.ISilo uShaka sawamisa kabi impela aManyusa,sahlasela nenkosi uMafongosi ka Bhovungane yabakwaNgongoma(ingxenye yaManyuswa).Kuyavela ukuhlselwa kwenkosi uMafongosi ezibongweni zeLembe uma kuthiwa ‘Okhangel’ezansi naMadungela,izinkomo zawoSihayo zabuya,kwaye kwalandela nezikaMafongosi,ebezisengwa yiNdiki yakwaMavela”.Inkosi uMavela nayo yayingeyakhona kwaNgcobo,kuthiwa yabe iyiNgini.

Khumu!

Thola olunye ulwazi kuYou Tube wethu osihloko sithi “Kholo Khumalo TV”

Tags:
Umbhali: Bongukholo Khumalo