Umlando ngoMkhulu uSofasonke Mpanza uMsunguli weOrlando Pirates 

USofasonke James Mpanza

Umlando ngoMsunguli weOrlando Pirates 

Nina beSilo le ndoda eniyibona esithombeni uMkhulu uJames Sofasonke Mpanza owayedume kakhulu ngelikaMagebhula ngezinkathi zakhe.UMkhulu uMpanza wayezalwe ngo1889 mhlaka 15 Meyi okusho ukuthi wazalwa ngesikhathi sokubusa kweSilo sasoSuthu iSilo uDinuzulu.Kwakuyizikhathi ezinzima kakhulu lezo nina beSilo ngoba phela kuzokhumbuleka ukuthi abamhlophe babeyimise kabi impela iNdlu ensundu(ikakhulukazi uZulu)nokwaholela ezimpini esingabala kuzo impi kaSikhobobo(Sibiya)eyalwa ngo1902,ekaBhambatha eyalwa ngo1906 kanye nezinye izimpi.Asibuyele kuMkhulu uMagebhula.Nina beSilo uMkhulu kuthiwa wasuka esemncane kwelakubo eThekwini lapho sekwakhiwa khona iLokishi laseHammarsdale waphikelela eGoli ehamba noBaba wakhe uVentile Mbihlana Mpanza.Kuthiwa wathi uma esekhulile uMkhulu eseyinsizwa waba wuMholi woMphakathi(Community Leader) kuleziya zindawo zakoLangilahi,oSofaya Thawuni,Newlands etc.Kuthiwa uMkhulu uMagebhula wayenekhono elihle lokuhola(phecelezi good leadership skills),bemthanda abantu, abanye babo ababengasazi nokusazi isiZulu bekhuluma ezinye iziLimi ezifana nesiBhunu,isiTswana etc.Kuthiwa uMkhulu uMpanza wabamba elikhulu iqhaza ekwakhiweni kweLokishi iSoweto ngo1931 kangangokuthi abantu baze bahlongoza nokuthi liqanjwe ngaye kuthiwe kukwaMpanza.Nokho izifiso zabo zagcina zibhutshile ngoba lagcina libizwe ngokuthi yiSoweto osekuyiLokishi elikhulu kunawo wonke amaLokishi eNingizimu Afrika.Kwagcina kuphunywe nesinqumo sokuthi liyekwe elokuthi kukwaMpanza kusetshenziswe elithi “South Western Townships(Soweto ngamafuphi).ISoweto ihlukaniswe izigaba,kukhona iOrlando East neWest,kukhona oZola,Diepkloof njalo njalo.UMkhulu uMpanza wathola umuzi eOrlando kwazise vele iOrlando yiyona eyaqala ukwakhiwa eSoweto.Ngo1937 uMkhulu uMpanza wasungula iqembu leBhola eseliyiSikhondlakhondla eNingizimu Afrika elibizwa ngokuthi yiOrlando Pirates FC,elibuye laziwe ngokuthi lingezikaMagebhula ezagebhula umhlaba kaMaspala zawubhekisa phezulu(okuyiZihasho zakhe uMkhulu uMpanza).Leli Qhawe lakwaMpanza lagcina lidlulile emhlabeni mhlaka 23 kuMandulo(September)1970.Sebeyozitholela abeSilo ukuthi konje iyiphi enye inkosi eyayinamandla amakhulu -eyakhothama ngayo le nyanga kodwa yona yakhothama ngomhlaka 24.

 

Khumu!!

Tags:
Umbhali: Bongukholo Khumalo